انقلاب در نقشه گردشگری جهان؛ کریدور IMEC چگونه پیوند ریلی و دریایی هند تا اروپا را دگرگون می‌کند؟

تولد یک ابر-مسیر؛ وقتی جاده ابریشم با تکنولوژی قرن ۲۱ بازنویسی می‌شود

در حالی که جهان بر سر جابه‌جایی کانتینرهای کالا در مسیر جدید هند-خاورمیانه-اروپا (IMEC) بحث می‌کند، یک واقعیت بزرگ‌تر در زیر لایه‌های فولادی ریل‌ها در حال شکل‌گیری است. ما در آستانه عصر جدیدی هستیم که در آن «سفر» از یک جابه‌جایی ساده بین دو فرودگاه، به یک «تجربه پیوسته» تبدیل می‌شود. کریدور آی‌مک تنها یک مسیر تجاری نیست؛ این یک شاهرگ حیاتی برای توریسم مدرن است که می‌تواند شکاف میان شرق و غرب را با قطارهای سریع‌السیر و کشتی‌های کروز غول‌پیکر پر کند.

۱. کالبدشکافی مسیر: از سواحل بمبئی تا قلب آتن

کریدور IMEC یک ساختار دوگانه دارد که هر بخش آن، پتانسیل‌های متفاوتی برای مسافران ایجاد می‌کند:

• بخش شرقی (دریایی): اتصال بنادر استراتژیک هند (مانند موندرا و جواهر لعل نهرو) به بنادر امارات (فجیره و جبل‌علی). این بخش، زیرساخت لازم برای طولانی‌ترین و لوکس‌ترین مسیرهای کروز آسیا به خاورمیانه را فراهم می‌کند.
• بخش شمالی (ریلی و زمینی): این قلب تپنده پروژه است. شبکه‌ای از راه‌آهن که امارات را به عربستان سعودی، اردن و در نهایت بندر حیفا متصل می‌کند. از آنجا، دریای مدیترانه پلی می‌شود به سوی بنادر یونان، ایتالیا و فرانسه.

۲. عصر طلایی «گردشگری ریلی»؛ اورینت اکسپرس در دل صحرا

یکی از هیجان‌انگیزترین جنبه‌های IMEC برای صنعت توریسم، احیای مفهوم Slow Travel (سفر آرام) اما با سرعت بالاست.

• پروژه راه‌آهن اتحاد و لندبریج عربستان: با تکمیل این خطوط، مسافران می‌توانند مناظری را ببینند که دهه‌ها از دسترس خارج بوده‌اند. تصور کنید قطارهای لوکس با واگن‌های پانوراما، گردشگران را از برج‌های درخشان دبی به قلب بیابان‌های تاریخی «العلا» در عربستان و سپس به کوه‌های سرخ اردن می‌برند.
• جایگزینی ریل با پرواز: برای بسیاری از مسافران اروپایی و هندی، جایگزینی یک پرواز خسته‌کننده با یک سفر ریلی ۵ ستاره که از چندین کشور و فرهنگ عبور می‌کند، یک انتخاب استراتژیک خواهد بود. این یعنی تبدیل شدن «مسیر» به خودِ «مقصد».

۳. تحول صنعت کروز: پیوند اقیانوس هند به مدیترانه

تا پیش از این، تورهای کروز در منطقه عمدتاً به خلیج فارس یا دریای سرخ محدود بودند. IMEC این مرزها را می‌شکند:

• هاب‌های چندمنظوره: بنادری مثل حیفا در شمال و پیرائوس در یونان، دیگر صرفاً پایانه‌های تخلیه بار نخواهند بود. سرمایه‌گذاری‌های عظیم در بخش هتلداری و تفریحی در مجاورت این بنادر، آن‌ها را به «شهرهای بندری توریستی» تبدیل می‌کند.
• مسیرهای جدید کروز: انتظار می‌رود خطوط کشتیرانی بین‌المللی پکیج‌های جدیدی تعریف کنند که شامل سفر دریایی از هند به عمان و امارات، و سپس انتقال مسافران با قطار به مدیترانه و ادامه سفر با کروز در اروپا باشد. این همان «گردشگری ترکیبی» (Intermodal Tourism) است.

۴. تاثیر بر اقتصاد محلی: ظهور شهرهای ایستگاهی

در روزنامه‌نگاری اقتصادی، ما به دنبال «اثرات جانبی» هستیم. IMEC باعث ایجاد شهرهای کوچک توریستی در نقاط مرزی و ایستگاه‌های میانی می‌شود:

1. هتلداری: نیاز به هتل‌های ترانزیت لوکس و اقامتگاه‌های بوم‌گردی در ایستگاه‌های بین‌راهی در بیابان‌های عربستان و اردن.
2. تسهیل ویزا: فشار اقتصادی این کریدور، دولت‌های منطقه را به سمت «ویزای مشترک» (شبیه به شینگن) سوق می‌دهد تا گردشگران بتوانند با یک بار تایید، از تمامی کشورهای مسیر IMEC عبور کنند.
3. تجارت محلی: بازارهای محلی و صنایع دستی در ایستگاه‌های قطار، فرصتی بی‌نظیر برای معرفی فرهنگ منطقه به توریست‌های بین‌المللی خواهند داشت.

۵. چالش‌ها و چشم‌انداز آینده

البته مسیر هموار نیست. تنش‌های ژئوپلیتیک و نیاز به استانداردهای فنی یکسان برای ریل‌ها در کشورهای مختلف، چالش‌های بزرگی هستند. اما از دیدگاه یک تحلیل‌گر، اراده سیاسی پشت IMEC (با حمایت هند، آمریکا و اتحادیه اروپا) نشان‌دهنده آن است که این پروژه بازگشت‌ناپذیر است.

آمار کلیدی:

طبق برآوردهای اولیه، این کریدور می‌تواند هزینه‌های لجستیک را ۳۰٪ کاهش دهد، اما در بخش گردشگری، پیش‌بینی می‌شود ظرفیت جذب توریست در مناطق کمتر شناخته‌شده عربستان و اردن را تا ۱۵۰٪ طی یک دهه پس از بهره‌برداری کامل افزایش دهد.

نتیجه‌گیری: نقشه جدید سفر در دستان ماست

کریدور IMEC صرفاً یک پروژه مهندسی نیست؛ یک جابه‌جایی پارادایم در درک ما از «فاصله» است. برای ما در پرواز بلورین شیردال، این به معنای آماده‌سازی برای عصری است که در آن مسافران، میان دو قاره نه با هواپیما، بلکه بر روی ریل‌های نقره‌ای و موج‌های آبی حرکت می‌کنند. خاورمیانه دیگر یک «ایستگاه میانی» برای سوخت‌گیری هواپیماها نخواهد بود، بلکه به «ستون فقرات» گردشگری جهان تبدیل خواهد شد.